شاید بارها نام فلوراید را روی تیوب خمیردندان، بطری دهانشویه یا در توصیههای دندانپزشک شنیده باشید، اما فلوراید چیست و دقیقاً چه نقشی در سلامت دهان و دندان دارد؟
به زبان ساده، فلوراید یک ماده معدنی طبیعی و یکی از موثرترین ابزارها برای پیشگیری از پوسیدگی دندان است. در طول روز، هر بار که غذا یا نوشیدنی مصرف میکنیم، باکتریهای پلاک دندانی اسیدهایی تولید میکنند که مواد معدنی مینای دندان را در خود حل کرده و زمینه را برای تخریب آن فراهم میسازند. اینجاست که فلوراید مانند یک سپر محافظتی وارد عمل میشود؛ این ماده با بازگرداندن مواد معدنی ازدسترفته ، استحکام مینای دندان را تقویت کرده و مقاومت آن را در برابر حملات اسیدی بهطور چشمگیری بالا میبرد. در این راهنمای جامع، با انواع مختلف فلوراید، فواید شگفتانگیز آن و نحوه استفاده صحیح از آن در سنین مختلف آشنا میشوید.
فلوراید چگونه از دندان محافظت میکند؟
بعد از مصرف مواد غذایی و نوشیدنیها، باکتریهای موجود در پلاک دندانی میتوانند اسید تولید کنند. این اسیدها باعث خروج مواد معدنی از سطح مینای دندان میشوند و اگر این روند ادامه پیدا کند، زمینه برای ایجاد پوسیدگی فراهم میشود. فلوراید با قرار گرفتن در محیط دهان میتواند:
- به بازسازی مواد معدنی مینای دندان کمک کند.
- مقاومت سطح دندان را در برابر حمله اسیدی افزایش دهد.
- روند از دست رفتن مواد معدنی دندان را کاهش دهد.
- در کنترل فعالیت باکتریهای مولد پوسیدگی نقش داشته باشد.
به همین دلیل، وجود مقدار کمی فلوراید بهصورت مداوم در محیط دهان اهمیت دارد.
انواع فلوراید
فلوراید را میتوان از نظر نحوه دریافت و کاربرد به چند گروه اصلی تقسیم کرد.
-
خمیردندان حاوی فلوراید
مهمترین و در دسترسترین شکل استفاده از فلوراید، خمیردندان فلورایددار است. هنگام مسواک زدن، فلوراید با سطح دندان و بزاق تماس پیدا میکند و به محافظت از مینای دندان کمک میکند. استفاده منظم از خمیردندان فلورایددار یکی از پایههای اصلی پیشگیری از پوسیدگی است.
برای بیشتر افراد، مسواک زدن حداقل دو بار در روز با خمیردندان حاوی فلوراید توصیه میشود.
-
روش صحیح استفاده
مقدار خمیردندان و غلظت فلوراید باید با سن فرد و شرایط او متناسب باشد.
در کودکان، مقدار خمیردندان اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا کودک ممکن است بخشی از خمیردندان را ببلعد. برای کودکان زیر ۳ سال، مقدار خمیردندان به اندازه یک دانه برنج و برای کودکان ۳ تا ۶ سال، حداکثر به اندازه یک نخود توصیه شده و بهتر است مسواک زدن با نظارت والدین انجام شود.
-
دهانشویه فلورایددار
دهانشویههای حاوی فلوراید میتوانند برای افرادی که ریسک پوسیدگی بالاتری دارند، در کنار مسواک و سایر روشهای بهداشت دهان مورد استفاده قرار گیرند. این دهانشویهها میتوانند بهصورت روزانه یا در برخی شرایط به شکل هفتگی استفاده شوند؛ اما انتخاب نوع و دفعات مصرف باید با توجه به شرایط فرد انجام شود. دهانشویه فلوراید جایگزین مسواک زدن نیست. همچنین کودکان زیر ۶ سال نباید بدون نظر دندانپزشک یا پزشک از دهانشویه فلوراید استفاده کنند، زیرا بلع مکرر آن میتواند خطر دریافت بیش از حد فلوراید را افزایش دهد.
-
فلورایدتراپی با وارنیش
فلوراید وارنیش یکی از روشهای حرفهای استفاده از فلوراید است که توسط دندانپزشک یا سایر متخصصان آموزشدیده مستقیماً روی دندانها اعمال میشود. غلظت فلوراید در وارنیش بالاتر از محصولات معمول خانگی است و استفاده از آن بهخصوص در افرادی که در معرض خطر بالاتر پوسیدگی قرار دارند میتواند بخشی از برنامه پیشگیری باشد. وارنیش برای مدت مشخصی روی سطح دندان باقی میماند و تماس نزدیک فلوراید با دندان را فراهم میکند. تعداد دفعات استفاده از وارنیش برای همه افراد یکسان نیست و بر اساس ریسک پوسیدگی و شرایط دهان و دندان تعیین میشود.
-
ژل و فوم فلوراید
ژل و فوم فلوراید از انواع غلیظتر فلوراید هستند که معمولاً در مطب دندانپزشکی مورد استفاده قرار میگیرند. این محصولات برای همه افراد ضروری نیستند و بیشتر در شرایطی که فرد ریسک بالاتری برای پوسیدگی دارد یا دندانپزشک تشخیص دهد که فلوراید اضافی مورد نیاز است، استفاده میشوند. برخی ژلهای فلوراید نیز ممکن است برای استفاده در منزل و با تجویز دندانپزشک در اختیار بیمار قرار بگیرند. در این شرایط باید دقیقاً مطابق دستور تجویز شده استفاده شوند.
-
فلوراید موجود در آب
آب آشامیدنی نیز میتواند یکی از منابع دریافت فلوراید باشد. میزان فلوراید آب در مناطق مختلف متفاوت است و همین موضوع میتواند در تصمیمگیری درباره نیاز به سایر منابع فلوراید اهمیت داشته باشد. بنابراین، در افرادی که نیاز به بررسی دقیق دریافت فلوراید دارند، اطلاع از میزان فلوراید منبع اصلی آب آشامیدنی میتواند مفید باشد.
برای اطلاع از مراقبتهای بعد از درمانهای زیبایی دندان از مقاله مورد نظر دیدن کنید.
جمعبندی
فلوراید یکی از ابزارهای مؤثر در پیشگیری از پوسیدگی دندان است و میتواند به شکلهای مختلفی مانند خمیردندان، دهانشویه، وارنیش، ژل، فوم، آب و در شرایط خاص مکملهای فلوراید دریافت شود. اما انتخاب نوع و میزان فلوراید باید بر اساس سن، ریسک پوسیدگی و میزان دریافت فلوراید از سایر منابع انجام شود. برای بیشتر افراد، پایه اصلی استفاده از فلوراید، مسواک زدن منظم با خمیردندان فلورایددار است و در افراد با ریسک بالاتر پوسیدگی، ممکن است روشهای تکمیلی توسط دندانپزشک توصیه شود. فلوراید زمانی بیشترین فایده را دارد که درست، به اندازه و متناسب با نیاز هر فرد استفاده شود.
در صورتی که ساکن اصفهان هستید یا قصد اصلاح فرم و رنگ دندانهای خود را دارید، میتوانید پیش از اقدام، راهنمای تخصصی طراحی لبخند و لمینت دندان در اصفهان را مطالعه کنید تا با اصول ماندگاری این درمانها و حفظ سلامت دندانها زیر نظر دکتر زهره ملکی بیشتر آشنا شوید. رعایت دقیق بهداشت و مشاوره درباره محصولات فلورایدی مناسب، ضامن زیبایی پایدار لبخند شما خواهد بود.
اطلاعات تماس و آدرس مطب:
برای مشاوره تخصصی و شروع فرآیند خلق لبخندی زیبا، با مطب دکتر زهره ملکی در ارتباط باشید:
تلفن ثابت: 03136687952
تلفن همراه: 09331998715
آدرس مطب: اصفهان – مرداویج
سوالات متداول
خیر. برای بسیاری از افراد، مسواک منظم با خمیردندان حاوی فلوراید بخش اصلی مراقبت فلورایدی را تشکیل میدهد و اضافه کردن محصولات دیگر همیشه ضروری نیست. دندانپزشک بر اساس عواملی مانند سابقه پوسیدگی، وضعیت بهداشت دهان، خشکی دهان، رژیم غذایی، شرایط لثه و میزان دریافت فلوراید از منابع دیگر، ریسک پوسیدگی فرد را ارزیابی میکند و در صورت نیاز، روشهای اضافی مانند وارنیش، ژل یا دهانشویه را پیشنهاد میدهد.
در کودکان باید در استفاده از فلوراید دقت بیشتری داشت؛ زیرا کودک ممکن است خمیردندان یا دهانشویه را ببلعد. به همین دلیل، مقدار خمیردندان، غلظت فلوراید و نحوه استفاده باید متناسب با سن کودک باشد و مسواک زدن کودکان خردسال بهتر است تحت نظارت والدین انجام شود. استفاده نادرست و بلع مکرر مقادیر بالای فلوراید در دوران شکلگیری دندانها میتواند با فلوروزیس دندانی مرتبط باشد؛ بنابراین در کودکان، «بیشتر» به معنی «بهتر» نیست و میزان مناسب باید رعایت شود.
در افرادی که کامپوزیت ونیر یا لمینیت سرامیکی دارند نیز رعایت بهداشت دهان اهمیت دارد. فلوراید بهطور کلی برای محافظت از ساختار دندان طبیعی اطراف و زیر ترمیمها اهمیت دارد، اما نوع محصول و نحوه استفاده باید متناسب با شرایط فرد باشد. وجود ونیر یا لمینیت به این معنی نیست که دندان دیگر در معرض پوسیدگی یا بیماریهای لثه قرار ندارد.
بنابراین همچنان باید:
روزانه بهطور منظم مسواک بزنید.
فواصل بین دندانها را تمیز کنید.
معاینات دورهای را انجام دهید.
در صورت داشتن ریسک بالای پوسیدگی، درباره نیاز به فلورایدتراپی با دندانپزشک مشورت کنید